Wstęp autora do Wiochy. Powieści jebitnej

Wstępy bywają z natury nudne i karkołomne, opiewają wypociny autora, które szpecą późniejsze dzieło. Niestety, dobrze jest przeczytać te ki...

Wiocha

Od autora


            Wstępy bywają z natury nudne i karkołomne, opiewają wypociny autora, które szpecą późniejsze dzieło. Niestety, dobrze jest przeczytać te kilka linijek, aby wiedzieć, o co autorowi cho­dziło, gdyby tekst nagle okazał się niezrozumiały.
            Wiocha. Powieść jebitna, to tytuł czegoś, co nazwałbym satyrą albo określił groteską życia codziennego. Książka wyszła po raz pierwszy w 2015 r. pod tytułem Prowincja pełna wiochy. Po­wieść jebitna nakładem Wydawnictwa PROFiT. Otrzymujecie Państwo, drugie wydanie dzieła, poprawione i zmienione. Obecna książka niewiele różni się od pierwowzoru; poza tym, że jest odrobinę doskonalsza.
            Książka dziełem nie jest. Powstała, głównie aby cieszyć i bawić. Poszukiwałem prostych i szybkich rozwiązań – ta lektura właściwie taka jest. Wyobraźmy sobie zwyczajną rozmowę dwojga ludzi: składają się na nią proste komunikaty, następujące w róż­nych sekwencjach czasowych, okraszone wymownymi epite­tami. Bogactwo wyrazów oraz sposobów prowadzenia dysput jest nie­zmierzone. Rozmowa zależy od tak wielu czynników, że nie spo­sób nadziwić się temu rodzajowi bogactwa przypadków, z których można czerpać w nieskończoność inspirację. Może dla­tego wciąż czytamy książki? Kto wie? 
Męczylibyśmy się, gdyby nasz przypadkowy rozmówca, zarzucił nas trudnym tematem, a my nie bylibyśmy na to przy­gotowani. Wiocha to lektura na jedno popołudnie, mówiąca o tym, co znamy, rozumiemy i sami często poddajemy ocenom. 
W każdym razie, może to być powieść sensacyjna z ele­mentami symbolicznymi, wsparta anachronicznym wątkiem mi­łosnym, zatopionym w ekstazie, z zabarwieniem melodramatu, zdrady, romansu i alkoholizmu. Na tym tle rozgrywa się historia fikcyjnego narodu, ukazana groteskowo, w następujących po sobie, przełomowych momentach. Fabuła czerpie z zasady ekster­nalizacji, tj. następuje tu przekształcenie wiedzy ukrytej w do­stępną. W trakcie tego procesu, ukryta wiedza jednostki bądź grupy, przekształca się w wiedzę jawną i powszechną, której nadano formalnych ram. Informacje zebrane są wówczas w jednolitą i usystematyzowaną całość. Przykładem takiego działa­nia jest tworzenie pewnych mitów przez siły polityczne, a w sprzyjających warunkach, ich uzewnętrznianie w formie wiedzy dostępnej i właściwej. Zatem, jeżeli ktoś pisze historię od nowa, to możliwe że mamy do czynienia właśnie z takim procesem.
            Przedstawiłem fikcyjnych bohaterów i wymyślone miejsca. Jednak ta historia wydarzyć się mogła, dosłownie wszędzie. Wszelka zbieżność nazwisk, miejscowości czy wydarzeń jest czysto przypadkowa i stanowi fikcję literacką, tworzoną na po­trzeby sztuki. Jest to niezależna kreacja autora, przywołana zgod­nie z zasadą wolności myśli oraz praw rządzących sztuką. Jeżeli ktoś zakłada inaczej, to postępuje zgodnie z zasadą eksternaliza­cji, tworząc prawdy, które stara się przenieść na grunt racjonalny.
            Zapraszam do lektury i życzę nieprzejednanych wrażeń, szczególnie podyktowanych dobrym humorem. Książka jest prostą, wręcz prostacką, krótką formą wyrazu – co nie oznacza że złą. Taka miała być i niczego nie zamierzałem tu upiększać. Druga część losów bohaterów, zawarta w Kaczkoduk przejmuje ster! stanowi rozbudowaną pozycję, w której Czytelnik odnajdzie na ponad czterystu stronach, świat Pułkownika Dubienieckiego.
Skromnie liczę na to, że Wiocha umili Państwu popołu­dniową porę i zechcecie poświęcić cenny czas na zapoznanie się z tymi historyjkami, które oderwane od siebie, tworzą jedną wspól­ną narrację.  
Ukazując pewne procesy, do tego ubarwione, autor nie jest w stanie zaspokoić, w niewielkim obszarowo tekście, mogących pojawić się wymagań. Opisując dane sprawy, należy część rzeczy przyjąć, potwierdzając pewne tezy. W naszym przypadku, jest to opis ludu, który pojawia się w dziejach ludzkości, wychodząc z pomroków pogaństwa, przyjmuje nową wiarę, co powoduje że rozpoczynają się rozliczne komplikacje. Naród ten jest biedny, do tego sterowany przez nieuczciwych ludzi. Stan ten nie stanowi cechy danej epoki, ale jest wynikiem wielowiekowej historii zmagań z głupotą i chciwością, głosicieli nowej religii. Karą otrzy­maną przez naród, było przekleństwo, udzielone przez Perkuna, który nie mogąc pogodzić się z niesprawiedliwością i wyzyskiem, zapadł w sen. Stary bóg wprowadził zasady równości, wspólnego decydowania i pracy, które odrzucono całkowicie na rzecz feudali­zmu, podziałów stanowych i nierówności społeczno-ekonomicz­nych.
            Fabuła została tak skonstruowana, aby Czytelnik mógł zmierzyć się z możliwie obszernym zakresem, w krótkim czasie, bez nawarstwienia się stanu niepotrzebnego zmęczenia lekturą. Rozpoczynamy w X, a kończymy w XX wieku. Jako historyk wiem, że rozmawiamy w życiu codziennym na tematy dziejowe, ale często przeskakujemy, wybierając obszary interesujące. Zdo­byte doświadczenie umożliwiło mi odpowiednie pokierowanie narracją. Państwo ocenią, czy zostało to dobrze pomyślane. Mnie, w każdym razie, przypadł do gustu ten zabieg.
            Rzecz dzieje się w kraju Polgarów. Lud to z tradycjami, zawistny i nieprzejednany, w buncie i wzajemnym opluwaniu. Stolicę państwa stanowi Warchołów. W książce trafiamy na prowincję, która mieści się w województwie wartowsko-manowskim, a w zasadzie w jednym z jego powiatów, powiecie kurtowskim. Całość osadzona na tle kilku wydarzeń historycz­nych, obejmuje okres przyjęcia chrześcijaństwa, dzieje nowożytne oraz czas przemian, a kończy rzecz na czasach współczesnych.  
W sposób prześmiewczy i nieco z ironią, podchodzę do 25-lecia odzyskania rzekomej demokracji w Europie środkowo-wschodniej. Rzecz nie dzieje się w kraju Polan, lecz Polgarów. Nie w Warszawie, a w Warchołowie. Prosiłbym, aby nie porównywać tych rzeczy, gdyż fikcja którą staramy się na siłę utożsamić z rzeczywistością, zaczyna stawać się koszmarem nieporozumień. O tym należy pamiętać, czytając tę książkę.  
Użyte w tekście zwroty językowe, mogące uchodzić za błęd­ne, zostały zamierzone i służą artystyczne kreacji wizji autora.
Książka, z pozoru literacki gniot i banał, ma być manife­stem, odnoszącym się do tego, co realne i nierealne, a jednak moż­liwe i codzienne.

Życząc miłej lektury, oddaję w Państwa ręce moją krótką formę i zarazem pierwszą satyrę, którą napisałem. 

Wiocha

0 komentarze:

Post a Comment

Polecamy

Labels

"Goryle we mgle" (1) 1939 r. (1) 500 plus (2) Abraham (1) Abraham Joshua Heschel (1) Adam (1) Adam Mickiewicz (1) Adolf Hitler (2) afery (1) Afryka (1) agent (1) akcyza (1) aktywność (1) Al-Imran (1) Alela (1) alkohol (2) alkoholizm (1) Ameryka (1) Ameryka Południowa (1) amok (1) anal (2) analiza (1) anecdote (1) angel (3) angels (1) Anglia (1) Aniela Dulska (1) anioł (27) anioł stróż (1) aniołowie (2) Anne Applebaum (1) Anton Szandor LaVey (8) antyk (1) aplikacje (1) Apokalipsa (5) Arabowie (1) Arakad (1) area (1) Armagedon (3) Armia Ludowa (2) Armillaria mellea (1) Aron ha-kodesz (1) artworks (1) aszera (1) atak energetyczny (1) atak psychiczny (1) Augustyn (2) Autumn (1) autumnal weather (1) awareness raising (1) Babel (1) Babilon (1) Baltic (1) Baltic Sea (1) bastion (1) beauty flowers (5) beauty plants (3) begonia (1) Beliar (1) bell (1) Belzebuba (1) Bereza Kartuska (1) bestseller (1) bezrobocie (2) bezrobotny (2) Biblia (27) Biblia Szatana (8) bigos (1) Birobidżan (1) biuro (1) bladder (1) Bliski Wschód (1) bliskość (1) Blok Wschodni (1) Bóg (5) ból dupy (1) bóle rodzącej (1) Bolivar Belicosos Finos (1) book (2) brak kontroli (1) Brama Erebu (1) Bruksela (2) building (1) buildings (1) burdel (1) całun (1) cathedral (1) cele (1) celebracja (1) Chawa (1) cherub (1) choroba (1) chrześcijaństwo (6) church (2) cierpienie (1) cieśla (1) city (3) clapper (1) clean (1) coaching (2) collegium funeraticia (1) colorful (1) columbarium (1) Columbus Day (1) communist (1) contest (1) context (1) cooled (1) cooperates (1) country (2) Creator (1) curriculum vitae (1) cv (2) ćwiczenie (1) cygaro (1) cykl życia (1) cymbały (1) cytaty (1) cywilizacja (1) czar (1) czasy przełomu (1) Czechy (1) człowiek (26) czyściec (1) Dadźbog (1) dam (1) Dąmbscy (1) damska pupa (1) dandelion (1) Dawne dzieje Izraela (1) death (1) demokracja (1) demon (4) demony (1) diabeł (2) dialog (1) dialogue (1) Diana Fossey (1) diatryba (1) dildo (2) Dni Miasta (1) dobro (2) doktryna (3) dokumenty (3) dokumenty aplikacyjne (3) dom (1) Donald J. Trump (1) Donald Tusk (1) Donatan Tursek (3) draczka (1) draka (1) druga Irlandia (1) druk (1) Dubieniecki (11) dupa (1) dust (1) dusza (1) Dżebel el Akra (1) Dziady (1) dzieci (1) dziecko (1) dziedzictwo (9) dziedziczenie (1) dzieje (1) dzieje aniołów (1) dzieło (1) Dzień Sądu (1) Echinopsis (1) echinus (1) Eden (2) edukacja (1) egzorcyzm (1) Eisenbach Artur (1) eksperyment (1) ekstremum (1) El (3) el sebaot (2) elity (1) elity polskie (3) emanacja (1) emancypacja (1) emancypacja Żydów (1) emendatio (1) emeryt (1) emigracja (1) En Gedi (1) endemita (1) environmentalist (1) Er (1) Erem (6) Eremita (1) erotyka (1) erotyzm (1) Etemenanki (1) etnografia (1) Europa (2) Ewa (1) factory (1) fejk (1) fekalia (1) Feralia (1) feudalizm (2) field (1) filozofia (2) flower (5) flowers (6) folwark (1) fragment (36) fragment satyry (6) fragment tekstu (6) franciszkanie (1) from over the Baltic Sea (1) Fryderyk Engels (2) fuckingroom (1) fuksja (1) fundamentalizm (1) funkcje (1) Gabriel Amorth (1) galeria (3) gallery (16) garden (4) gardening (2) Gdańsk (1) gej (1) geje (1) geniusz (1) geszeft (1) Giżycko (1) Glenlivelt (1) God (2) gofry (1) gołąbki (1) gorszy sort (1) goryl (1) gospodarka (1) gossip (1) gra (1) grasses (1) grassland (2) green (1) green pea (1) green plants (1) ground (1) grupa (1) grzech (2) grzyby (1) grzyby jadalne (1) Gubałówka (1) gwarancje (1) heaven (1) Hebrew (1) herbata (1) heretyk (1) Heritage (2) historia (9) historyk (1) hiszpańska inkwizycja (1) home (1) homocentryzm (1) homoseksualizm (2) human (1) idea (1) ideologia (1) IHWH (1) II RP (1) III RP (1) III Rzesza (1) in the garden (3) Inbal (3) Indie (1) informacje (1) inhumacja (1) Innocenty IV (1) instrument muzyczny (1) interview (1) intryga (1) Ireland (1) Irelannd (1) Irlandia (2) irrigates (1) islam (1) istnienie (1) Izrael (4) Jakub (1) Jarosław Dumanowski (1) jebitnie (1) Jeruzalem (1) Jeszurun (1) Jezus (4) Jezus z Nazaretu (1) Josef Stalin (2) Joseph Smith (1) Joshue ben Qorch (1) Józef (1) Józef Flawiusz (1) Józef Stalin (2) Józef Topolski (1) judaizm (2) junona (1) kaczka (1) kaczka z kaszą (1) Kaczkoduk (42) Kaczkoduk przejmuje ster! (43) kaktus (1) Kalifornia (1) Kanaan (1) Kapitał (3) kapitalizm (2) kapłan (1) kapusta (1) kara (1) kardamon (1) kariera (1) Karl Popper (1) Karol Marks (5) Karta praw podstawowych (1) Kartezjusz (1) katolicyzm (1) kawa (1) Kętrzyn (1) kettle (1) kibuc (1) kiełbasa (1) kiełbasa mazurska (1) kiermasy (1) kłamstwo (3) klątwa (1) kluski (1) knowledge (1) kobieta (1) kochanka (1) komedia (5) komuniści (4) Komunistyczna Partia Chin (1) komunizm (6) konflikty (2) koniunktura (1) Konstytucja (1) kopiec (1) kopiec Czerniakowski (1) kopiec Kościuszki (1) kopiec Unii Lubeskiej (1) korale (1) Koran (2) kościół (6) Kościół katolicki (1) kpina (1) kradzież (1) kraj (1) Kraków (1) kremacja (1) Kresy (1) krew (1) krokusy (1) Król Dawid (1) kropla (1) krótka forma (2) Krutyń (1) Krutynia (1) Krzysztof Jackuń (1) Krzysztof Kolumb (1) krzywda (1) książka (27) książki (1) Księga Aniołów (4) Księga Dżungli (1) Księga Henocha (3) Księga Hioba (1) Księga Izajasza (2) Księga Mormona (1) Księga Razjela (1) Księga Rodzaju (6) Księga Wyjścia (2) Księga Życia (2) księgi (1) kuchnia (5) kuchnia regionalna (3) kuksiołki (1) kuksiołki mazurskie (1) kulinaria (6) kult (1) kultura (4) kura z grzybami (1) kurczak (1) kurczak w śmietanie (1) kusiciel (1) kuszenie (1) Kuta (1) kwiaty (3) lake (1) land (1) landscape (4) leaf (1) leaves (1) leczenie (1) lek (1) Lemuria (1) leninizm (1) lesbijka (2) Lew Trocki (1) lewak (2) lewita (1) licytacja (1) Lilit (1) list czytelnika (1) list motywacyjny (2) literatura (5) local government (1) łodyga (1) łodyga przeciwieństw (1) lokalnie (1) Londyn (1) los (2) loża (1) Lucyfer (2) lucyferianizm (1) Ludowe Wojsko Polskie (1) Ludwik Krzywicki (1) ludzie (4) ludzkość (1) Lwów (1) magia (2) magnateria (1) mały człowiek (1) małżeństwo (1) manes (1) manufaktura (1) Marco Tosatti (1) Maria Magdalena (1) marksizm (2) Maryja (2) masoni (1) masturbacja (1) Masuria (9) materializm historyczny (5) mauzoleum (1) Mazury (6) meadow (3) mean (1) Mela (1) Metamorfozy (1) mężczyzna (1) miasto (1) mięso (3) mieszkanie (1) Mikołajki (1) miłość (3) młodzież (1) Mojżesz (1) monster (1) monument (1) Mora (2) moralność (1) mord (2) mormoni (1) Morze Bałtyckie (1) możliwości (1) Mrągowo (1) mur berliński (1) mushrooms (1) muzułmanin (1) N (1) Nabrod (1) Nabuchodonozor II (1) należna pomoc (1) name (1) Nana (1) narkotyki (1) natarcie (1) NATO (1) natural environment (1) nature (5) nature gallery (6) nature monuments (1) neighborhood (1) Nemrod (1) Niebo (4) niepodległość (1) niewolnictwo (1) Nimrod (1) Noe (1) Nowe Jeruzalem (1) Nowoczesna (1) Nowy Testament (1) o książkach (3) obchody (1) obrzęd (2) obyczaje (5) ochrona dzieci (1) ochrona praw (1) odkrycia geograficzne (1) Ofelia Tasiemiec (1) ogród (1) ojciec (1) okres starożytny (1) określenie (1) old city (1) Olsztyn (1) Onan (1) onanizm (1) opętanie (1) opieńka miodowa (1) opinia (1) opinion (1) opis literacki (1) opowiadanie (1) orientacja seksualna (2) Orwell (1) outflow (1) owczarek podhalański (2) owczarek z Tatr (2) Owidiusz (1) padlina (1) Pan (1) Pan Zastępów (4) państwo (1) Państwo Islamskie (1) Państwo Środka (1) Państwo Żydowskie (1) papież (1) Paryż (1) pentagram (1) Penuel (1) PESEL (1) pętla (1) photo (12) photography (10) piasek (1) picie (1) picture (4) pictures (2) piekielna diatryba (1) piekło (1) pieniądze (1) pieprznik (1) Pierwsza wojna w niebie: Dziedzictwo (25) pies (1) piosenka (1) pipe (1) PiS (2) Pius XII (1) place (2) places (1) plan (1) plants (5) Platon (1) płeć (1) PO (2) pochówek (2) podniecenie (1) poezja (1) pogrzeb (2) pogrzeb kawalera (1) pogrzeb panny (1) pojęcie (1) pokój do seksu (1) Polacy (1) Polak (1) Poland (4) Polgar (2) polish people (1) political fiction (2) politicians (1) polityka (3) Polska (13) Polska Partia Robotnicza (1) polski pies górski (1) pomoc (1) pomoc rodzinie (1) pomoc społeczna (3) porady (6) porzucenie (1) poszukiwanie pracy (1) potop (1) potrawa (1) potrawy (3) potrawy z mięsa (1) powieść (19) powieść satyryczna (30) powstanie warszawskie (1) pozór (2) praca (1) pragnienie (1) prawa (1) prawa mniejszości (1) prawa podstawowe (1) prawda (5) prawda o aniołach (1) prawo (2) prawodawca (1) prezes (1) PRL (8) próbka tekstu (1) problemy (1) profanum (1) proroctwa (1) proroctwo (2) Proroctwo trzech (1) Prorok (1) prosaic form (1) prostytucja (2) Protais Zigiranyirazo (1) proza (2) przekleństwo (3) przemiany (2) Przemilczeć Armagedon (13) przepis (2) przepowiednia (1) przypis (1) przyprawy (1) Publiusz Ovidius Naso (1) Pułkownik (2) pupa (1) PZPR (1) rain (1) raining (1) raróg (1) realny socjalizm (2) recensio (1) recenzja (5) recenzja historyczna (1) recenzja literacka (2) recenzje (5) recenzje literackie (5) refleksja (3) refleksje (3) reformy (2) region (1) reguła (1) Reichskonkordat (1) relacje (1) religia (16) rezydencja Pułkownika (1) Richard Elliot (1) RIP (1) rody polski (1) rodzina (4) rok obrzędowy (1) Ron Howard (1) rose (3) roses (1) Rosja (5) rośliny (2) rośliny gruboszowate (1) rosół (1) róża (1) Róża Luksemburg (1) Rozdział pierwszy (1) rozstanie (1) rozważania (2) rozwieracz (1) Rudyard Kipling (2) Rumunia (1) Russia (1) Russia Federation (1) Rwanda (1) Rydz (1) rytuał (1) rząd londyński (1) rządy (1) Rzym (1) sacrum (1) sądy (1) saga (1) saga aniołów (1) sakiewka (1) Sansenoj (1) Sapon (1) sarkazm (1) satanizm (8) satyra (42) satyra polityczna (17) Sea (1) sędziowie (1) SEEiK (63) seeik.pl (81) seks (5) seks analny (2) seksualność (2) Semangelof (1) Senoj (1) Seria: Prowincjonalna (1) Set (2) sex (1) sex na świecie (1) sheep-dog (2) short text (2) siły natury (1) Singing in the Rain (1) sintoizm (1) skuteczność (1) skutki (1) SLD (2) Śledź (1) slogans (1) Słowacja (1) Słowianie (1) sługa (1) sługus (1) śmierć (4) śmieszność (2) śmieszny tekst (6) socjal (1) socjalizm (2) Solidarność (1) solidaruch (1) Sophie Neveu (1) społeczeństwo (2) społeczność (2) sprzedaż (1) sraczka (1) środki alkoholowe (1) Stanisław Gruszczyński (1) starożytność (1) Stary Testament (2) state (1) state farm (1) stawki (1) ster (1) sterowanie (1) store shelves (1) stories (1) stosunek (1) stosunki (1) STTL (1) Stwórca (13) stworzenie (2) styl jebitny (1) succulentus (1) sukces (1) sukulenty (1) surowce (1) Swaróg (1) sweet flowers (4) świat (2) Świat Książki (1) światy (1) Święta Inkwizycja (2) święto (1) święty (1) świnia (2) symbol (3) synkretyzm (1) system (3) szacunek (1) szanse (1) szatan (13) szatański (1) Szema (1) Szeol (2) Szinear (1) Szkocja (1) szkolenia (1) szlachta (1) sztuka (1) Sztuka kochania (2) sztuka miłości (1) sztuka pisana (1) Szua (1) szwadrony śmierci (1) Takie sobie bajeczki (1) Talmud (1) Tamar (1) Tatra (1) technika (2) tekst (1) terapia (1) The Fall (1) The First War in Heaven (2) The Jews (1) The Ten Sfirot (1) The Zohar (1) toga (1) toilet paper (1) tolerance (1) tolerancja (1) Tom Hanks (1) tomatoes (1) town (3) tradycja (10) tragedia (1) translate (1) travel (2) trees (2) Tron (1) trudności (1) trunek (1) trylogia (1) trylogia aniołów (6) Turcja (1) twórczość (1) ubój (1) uchodźcy (1) ucieczka z kraju (1) uczciwość (1) UE (4) upadek (1) UPaP (30) upap.eu (29) Urel (1) Urgal (1) urok (1) urzędy pracy (1) USA (2) utwór (2) utwory poetyckie (1) uzależnienia (1) Uziel (12) Uziel Mora (4) uzielmora.eu (3) view (3) vinegar (1) wafelnica (1) wafle (1) walk (1) walka (1) wampir (1) wampiryzm (1) war (1) Warchołów (1) Warszawa (2) wartości (1) waterfall (1) Watykan (2) węzeł (1) wiara (5) wibrator (2) widzenie (1) wiek XIX (1) wieprzowina (1) wiersz (2) wiersze (1) wierszyk (2) wieża (1) wieża Babel (2) Wikingowie (1) Wiocha. Powieść jebitna (2) Wiosna (1) władza (1) władza ludowa (1) władztwo (1) Włodzimierz Lenin (1) Wojciech Jaruzelski (1) wojna (2) wojna w niebie (2) wolność (1) woods (2) world (1) wota (1) wróg (1) wsparcie państwa (1) wstęp (6) wszechrzecz (2) www.materializmhistoryczny.com (2) wydanie (1) wyjazd za granicę (1) wykluczenie (1) wykluczenie społeczne (1) wyuzdany seks (1) wywiad (1) wyzwolenie Warszawy (1) z autorem o książce (1) z życia wzięte (1) zabawa (1) zabawy erotyczne (1) zabory (1) zachowanie (1) Zagraniczna depesza (1) zagrożenia (1) Zakopane (2) żałomsza (1) zaloty (1) zapowiedź (1) zarobek (1) zarobki (2) zasady (1) zasiłek (1) zastęp (1) zatrudnienie (1) zawód (1) zdjęcia (1) zgoda społeczna (1) Ziemia (4) ziemie polskie (1) ziemniaki (2) ziggurat (1) zioła (1) Zion (1) zła wróżba (1) zło (4) złorzeczenie (2) zły (1) Zoefel (1) ZSRR (9) zupa fasolowa (1) zupa grochowa (1) zupa z dyni (1) zupa ziemniaczana (1) związek (1) zwierzęta (3) życie (2) życiorys (1) Żydzi (4) żywa legenda (1)