O tym jak Maciejowik Józef przyjechał karierę robić do Łysoczołów ze Szczachów Dolnych

Łysoczoły to gmina bardzo mała, umiejscowiona w sercu województwa wartowsko-manowskiego, na skraju powiatu kur­tow­skiego. Przez gminę prze...

Tuesday, 22 May 2018

Trudności w badaniu współczesnych obyczajów polskich: analiza porównawcza problemów przed przyczynkiem do pracy badawczej


Kwestia obyczajowości wśród współczesnych Polaków, stanowi przedmiot naszych zainteresowań i jest niezwykle trudna, tak w opisaniu jak i samej interpretacji.
Pewien zdesperowany były działacz związków zawodowych, aktywny w latach 80-tych XX wieku, który opuścił kraj na stałe i zmienił obywatelstwo, na propozycje powrotu do korzeni, mówi że „nienawidzi kraju”. Tak mocne odcięcie się od tradycji i kultury, stanowi współcześnie problem. W dzisiejszej dobie są także plusy tegoż, gdyż Internet daje szerokie pole do prowadzenia badań, o ile można poprzez sieć starać się wyciągać wnioski oraz doświadczać zmian, głównie zachodzących na płaszczyźnie obyczajowej. Wielu Polaków, uzyskuje obce obywatelstwa i przyjmuje tradycje innych narodów. We własnym kraju zachowują się zupełnie inaczej. Obce kraje są w stanie wymusić na tych Polakach właściwe zachowania i choć pozornie utrzymać ich na ogólnym poziomie. Odreagowują oni na własnym kraju, udzielając się w kwestiach publicznych, dając paliwo napędowe różnym dziwnym partiom, których działacze doskonale rozumieją ich potrzeby, dostosowując krajową linię polityczną do globalnych potrzeb.
Nie jest tak, że ta polityka nie jest planowana, a wszelkie działania w niej zawarte, można byłoby uznać za przypadkowe. Takie podejście byłoby niewłaściwe.


Trudności w badaniu współczesnych obyczajów polskich: analiza porównawcza problemów przed przyczynkiem do pracy badawczej


Powodem tej sytuacji jest to, że nie przyjmowane są opinie oparte na prawdziwych przesłankach, a życie codzienne zdominowane zostało przez właściwe interpretacje oraz mitologię społeczną i historyczną. Kolejnym czynnikiem niesprzyjającym jest religia, która zakłada istnienie jedynej prawdy i neguje bądź potępia odrębne myślenie, przyczyniając się tym samym do nietolerancji.
Wracając do „byłego zdesperowanego Polaka”, świadomie porzucił on tradycje rodzinne i zerwał z kulturą polską, ale nie z katolicyzmem narodowym oraz polityką prawicy walczącej.
Nieobecność w kraju, rekompensuje on promowaniem idei „żołnierzy wyklętych” oraz propagowaniem tez o wyjątkowo barbarzyńskich zbrodniach światowego komunizmu, uważając socjalizm i komunizm za wrogów ludzkości, gdyż nie może być tak, że warstwy biedniejsze i ekonomicznie upośledzone, mogą o sobie stanowić.
Odbierając warstwie najbiedniejszej oraz „ludowej i robotniczej” możliwość udziału w kulturze, tak naprawdę człowiek ten przyczynia się do niszczenia obrzędowości oraz kultury tradycyjnej i ludowej. Twórcy ludowi to osoby pochodzące z małych miejscowości lub grup biednych, które zachowują w swoim środowisku dawne tradycje oraz metodami tradycyjnymi są w stanie wytwarzać wartościowe dobra kultury. Tym samym, mamy powód i przyczynę, dla której zniszczono w Polsce tradycję, sztukę ludową i dawne zawody oraz zachwiano obyczajowością. Wszystko za cenę walki z komuną.

Analiza zjawiska obyczajowości
Pożądana analiza opiera się na wynikach badań prac terenowych, analitycznych i opisowych. Prace badawcze mają na celu poszukiwania terenowe z zaznaczeniem dwóch tendencji badawczych: badań powierzchownych o szerokim zasięgu terytorialnym (inwentaryzacyjno-dokumentacyjne i sondażowe) oraz badań stacjonarnych typu monograficznego (pozostające w kręgu zainteresowań wynikających z tematu) i źródłowego (analiza krytyczna i wybór dostępnych źródeł na potrzeby pracy i tez badawczych). Metody badawcze stanowią nawiązanie do treści badań prowadzonych przez zakłady etnografii powstające zaraz po II wojnie na gruncie katedr przedwojennych. Dodajmy, że rzecz dzieje się w PRL-u, który obecnie uznaje się „propagandowo” za okres przyczyniający się do zahamowania nauki. Sic! Por.: K. Zawistowicz-Adamska, Granice i horyzonty badań kultury wsi w Polsce, PWN, Warszawa 1976, s. 5 – 9.
Analiza zjawiska obyczajowości, opisywanie procesu, który nie doczekał się jeszcze opracowania jest rzeczą trudną, stanowiącą nie lada wyzwanie. Należałoby wytworzyć odpowiednie metody, ustalić fakty i tak powiązać ze sobą pojęcia z nauk społecznych, aby posłużyły nam w odpowiednim zweryfikowaniu zjawiska obyczajowości na przełomie II poł. XX wieku, z tymi analizami, które w związku z tematem były prowadzone przez rzesze badaczy na temat obyczajów czasów nowożytnych oraz ludzi innych kultur i kręgów obyczajowych.
Za ważne, należy uznać zweryfikowanie poglądów dotyczących okresu PRL-u oraz czasu „przemian ustrojowych” oraz wyciągnąć wnioski w zakresie szkód, które spowodowano w tych okresach, w stosunku do skutków odczuwanych współcześnie, z uwzględnieniem skali zjawiska. Zakładam, że PRL nie będzie tu dominował. Zniszczenie ruchów książki, klubów książki, świetlic wiejskich i klubów, degradacja domów robotnika, rolnika, świetlic pracowniczych, dodatków socjalnych, zakładowych ośrodków, itd. przyczyniły się do degradacji kulturowej oraz zniszczenia obyczajowości tradycyjnej, doprowadzając do jej odkształcenia – teraz należy poznawać skutki tych przeobrażeń i ustalić, czy były one korzystne czy też nie.
Badania nad obyczajowością w Polsce prowadzone były w odniesieniu głównie do okresu od XVI do XVIII w., i też tylko z uwzględnieniem jedynie okresu saskiego. Por.: J. S. Bystroń, Dzieje obyczajów w dawnej Polsce wiek XVI – XVIII, t. 1 i 2, PIW, Warszawa 1976.; Z. Kuchowicz, Z dziejów obyczajów w dawnej Polsce w wieku XVII i pierwszej połowie XVIII wieku, LSW, Warszawa 1957. Prace te stanowią całościowy opis wszystkich aspektów życia, których jednym z przejawów jest właśnie obyczajowość. Różnorodnych pojedynczych monografii, oczywiście nie brakuje. W tym miejscu uważamy za stosowne wymienić najbardziej reprezentatywne, co nie oznacza równocześnie, iż opracowania te są wolne od uproszczeń i do końca nie wyczerpują tematu.
Mamy na myśli szczególnie tzw. antropologię kultury, stanowiącą naukę o ludziach żyjących w społecznościach innych od naszej europejskiej cywilizacji. Dla jej celów jest ważne wszystko to, czym posługiwać się musi współczesny badacz, analizując obyczaje. Doświadczenia tych badań są istotne ze względu na zasób metody w badaniu i docieraniu do najniższych pokładów i źródeł obyczajów, co spełnia funkcje historii w dochodzeniu do źródeł. Podobne badania B. Malinowskiego pozwoliły na rozwój nowych badań reprezentowanych, chociażby przez prof. J. Obrębskiego (1905 – 1967) – ucznia Malinowskiego, który zajmował się studiami starych kultur, poszukując w ten sposób w dzisiejszych procesach społecznych ujęć zagadnień przeszłości. Por.: Anna Kutrzeba-Pojnarowa, Kultura ludowa i jej badacze. Mit i rzeczywistość, wyd. 1, LSW, Warszawa 1977, s.112 - 120.; R. Benedict, Wzory kultury, Warszawa 1998, s. 3 – 10.
Możliwe, że analiza okresu PRL-u oraz „przemian ustrojowych” w odniesieniu do podobnych zjawisk występujących na świecie, pozwoliłaby zrozumieć dokładnie mechanizmy rządzące takimi procesami.

Trudności w badaniu współczesnych obyczajów polskich: analiza porównawcza problemów przed przyczynkiem do pracy badawczej


Pojęcia i praktyka
Łączenie pojęć na poziomie interdyscyplinarnym, przy dzisiejszej komplikacji zjawisk i problemów, wymaga dostosowania skuteczniejszych narzędzi i uproszczonych technik w wyborze i ocenie procesów zmiany, w poszczególnych „wyższych wartościach” życia społecznego. Por.: J. Maternicki, Historiografia i kultura historyczna. Studia i szkice, t. 1, UW COM SNP ( Prace Sekcji Historii Politycznej Polski Odrodzonej, t. XXVI), Warszawa 1990, s.38.
Wtenczas, możemy wykonywać sensowne działania, wiedząc że ich cel pozostanie zgodny z nadchodzącymi zmianami bądź takową pozwoli zauważyć nauce i przyspieszyć poprzez to rozwój naszej wiedzy na temat PRL-u i przemian lat 80-tych. Postępowanie takie ma już swoją klasyfikację w określeniu „społeczna akuszeria”. Por.: K. R. Popper, Nędza historycyzmu, red. nauk. S. Amsterdamski, wyd. PWN, Warszawa 1999, s.56.
Trudność kolejną stanowi znaczenie praktyk życia codziennego i połączenie tak ustalonej wartości z obyczajowością wśród mieszkańców Polski w latach 1945 – 2004.
Daty nie są przypadkowe. Pierwsza to zakończenie II wojny światowej oraz zmiany terytorialne zachodzące w Państwie Polskich, a druga to moment wstąpienia do UE oraz szeroko pojęty początek procesu integracji wspólnotowej.

Znacznie manier i obyczajów
Należy uzasadnić znaczenie manier, zwyczajów i obyczajów oraz kodeksów moralnych i religijnych. Opis obyczajów związany ze zmianą zachodzącą na różnych odcinkach życia człowieka jest trudny, zwłaszcza w samym ujęciu procesu wnioskowania historycznego. Przebieg przez nas, nie jest jednak i nie może być jednolity. Najistotniejszym zadaniem, którego badacz nie jest w stanie ogarnąć to sformułowanie celu badawczego i utrzymanie jego zgodności z tematem. Samoistnie nie mogą funkcjonować twierdzenia i cele zawarte w żadnym opisie, a struktura ich, jako składowych punktów w temacie jest niezwykle istotna. Nie można pozwolić przy tym, na odkształcenie naturalnych sposobów ujawniania się zjawiska. Należy zdefiniować genetyczne warstwy procesów pozostających w kręgu zainteresowań tematu i tak go ująć, aby był zrozumiały, obiektywny i trafny – tym samym, będzie możliwy do szerokiego odbioru. Zwraca tu uwagę teoria Adama Smitha do tzw. przekształceń dokonanych na spirali wg. opisu Schleimachera. Por.: Religia i religie. Zarys religioznawstwa. Pr. zb. pod red J. Kellera, MON, Warszawa 1980, s. 6 – 22. Obyczaje sprowadzone w badaniu do jednego punktu, kiedy przyjmiemy wspólne źródło ich wytworzenia, stanowią kształt spiralny.
Modyfikacja obyczaju w określonym punkcie, rozpoczyna się na spirali od linii prostej, tworzącej w dalszym biegu konstrukcję zbliżoną do wcześniejszej. Zjawiska tego typu określane są w historii jako synkretyzm lub modyfikacja. Badacze określają ją jako przekształcenie dokonane. Być może, termin ten pasowałby doskonale do zmiany „Polski A” w „Polskę B” („państwa teoretycznego” w „nie teoretyczne”), czyli przejścia z okresu PRL-u do III RP, z punktem pośrednim tzw. „zmiany ustrojowej”.

Źródła „pierwotnej obyczajowości”
Szukając źródeł „pierwotnej obyczajowości” Polaków, należy dochodzić w temacie do wniosków i refleksji bardzo krótkich, obcując stale ze źródłami i materiałem dowodowym w ustalaniu stanu faktycznego. Mamy za sobą trudny okres historii, a to – zdecydowanie nam pogarsza sytuację.
Elastyczna rzeczywistość nie pozwala na poszukiwania szczegółowe, stąd należy wychodzić poza empiryczny rezerwuar opisywanych zjawisk pozostających w ujęciu formalnym skonstruowanych zagadnień. Związek tematu z zobrazowanym przedmiotem, zwraca uwagę na modyfikację czasową zjawisk, które od momentu zaistnienia do chwili zapisania, mogą ewoluować w kierunku zupełnie innej struktury.  Pokazuje to ostatnie półwiecze naszej narodowej historii.
W uszeregowaniu terminów ze względu na przydatność badawczą posługiwać się musimy zasadami krytyki materiału na gruncie recensio i emendatio, będącymi przeniesieniem analizy źródła z warsztatu historyka starożytności. Już N. Davies w Europie zwracał uwagę na to, że jego książkę najuważniej czytali „starożytnicy”.
Recensio (przegląd, sprawdzenie) i emendatio (poprawienie) stanowią terminy używane przez filologów na oznaczenie kolejnych etapów analizy prowadzonej z użyciem tekstu, które pozwalają na określenie jego autentyczności i prawdziwości. Porównując w kolejnych fazach wszystkie zachowane przekazy, różnicuje się poszczególne lekcje i wybiera te najbardziej wartościowe pod względem historycznym, aby z kolei po uznaniu ich za historyczne, wskazać ewentualne miejsca nieprawdziwe. Por.: E. Wipszycka, B. Bravo, Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. 1., PWN, Warszawa 1982, s. 49.
Do tej wiedzy odwołujemy się z konieczności, ponieważ w naszym przekonaniu umożliwi to przeprowadzenie krytyki tekstów czy też materiału ikonograficznego stanowiącego bogate źródło do pracy. I tak: bogatym materiałem do porównań będą plakaty z okresu lat 1945 – 1989, które nazywa się „PRL-owską propagandą”. Ukazują one pewne tendencję oraz potrzeby społeczne i wskazują dążenia.
Pozwoli to na wypracowanie obrazu zjawiska obyczajowości, którego badanie pod względem intensywności zjawisk nie stanowi już warstwy zbliżającej się w opisie do punktu krytycznego, czyli nie zwraca nas do momentu, z którego wyszliśmy w naszych tezach, a jedyną funkcjonalność stanowi wtedy komplikacja tekstu i jego wewnętrznej struktury.

Obyczajowość i religia
Badając procesy kulturowe zachodzące w społeczeństwie, w tym i obyczajowość powiązaną z religioznawstwem i jego zasadami, badacz powinien kierować się w badaniu zasadą Menschinga, która mówi: „…podchodzimy do świata religijnie z jakiegoś teologicznego lub za pomocą wiary określonego punktu widzenia, lecz z pozycji religioznawcy zmierzającego do jego poznania i wyjaśnienia. Nie uznajemy pozanaukowych kryteriów oceny zjawisk religijnych (przyp. red. – obyczajowość stanowi także zjawisko religijne), nie dzielimy ich na prawdziwe i fałszywe, gdyż takich kryteriów w religioznawstwie nie ma. Stąd bowiem miałyby brać swój początek w jaki sposób miałyby być uzasadnione, skoro się nie przyjmuje własnej religii jako wiary wszystkich innych.” Por.: H. Ringgren, A.V. Ström, Religie w przeszłości i w dobie współczesnej, przekł. B. Kupis, wst. i kom. J. Keller, KIW, Warszawa 1975, s. 18. 
Obyczajowość, tak jak i religijność w ocenie nauki może wymuszać stosunkowe prawdopodobieństwo błędu na poziomie dochodzenia do wniosków w identyfikacji i późniejszym opisie sklasyfikowanych już zjawisk. Wobec nagromadzonego materiału najtrudniejszym jednak zadaniem będzie ustalenie wniosków płynących z użycia zróżnicowanych metod i narzędzi służących do kompleksowego poszerzenia wiedzy odnoszącej się do tematu z zakresu socjologii, religioznawstwa oraz etnografii i nauk pokrewnych. Etnografia zwana jest także: etnologią, antropologią kulturową i ludoznawstwem.
Takie zdecydowane rozwarstwienie w ujęciu interdyscyplinarnym, wiąże się z podstawowym pytaniem, które zadajemy sobie przez cały okres rozważań, a mianowicie, czy praca nie zatraciła charakteru historycznego? Kolejną kwestię stanowi zmienność obyczajów dokonywana perswazją i modelem współczesnej rodziny w czasach cywilizacyjnego przyspieszenia.
Głębszych danych z zakresu socjologii dostarcza praca J. Żarnowskiego, Rodzina w czasach cywilizacyjnego przyspieszenia: Europa i Polska 1918 – 1939. Treść referatu wygłoszonego w 2003 r. podczas Zjazdu naukowego poświęconego sytuacji rodziny w Polsce na przestrzeni historii i procesu zmian. Por. także: J. Żarnowski, Społeczeństwa XX wieku, [w:] Seria: „Zrozumieć Europę”. pr. zb. pod red. A. Mączaka, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1999, s. 127 – 130.

Metoda Obrębskiego
Bardzo pomocną kwestią jest metoda intensyfikacji wcześniejszych i późniejszych obyczajów, podjęta przez socjologię w stosunku do badanych zachowań obyczajowych mieszkańców w teraźniejszości, podczas prowadzenia obserwacji i analizy dokumentów.
Wykorzystano w tym względzie metodę zaproponowaną przez Józefa Obrębskiego, wypracowaną przez profesora jeszcze w okresie praktykowania u Bronisława Malinowskiego. Wprowadza ona do badań rekonstrukcję procesów historycznych, a do ich wyjaśniania poprzez analogię czerpane ze współczesności, umożliwia również budowanie teoretycznych modeli funkcjonowania społeczeństwa i kultury.
Interesuje nas w tym względzie badanie czynników wpływających na zmianę kultury. Rozbieżność pomiędzy antropologicznymi kulturami Indian czy plemion Afryki, a naszą europejską cywilizacją zachodzi taka sama, w której kształtują się dające się zdefiniować procesy, jak w przypadku kultury obyczajowej występującej w Polsce. Wystarczy przyjąć odpowiednie ramy teoretyczne i badać region Polski jako odrębny i sprawdzać w celu ustalenia prawidłowości czynniki wpływające od roku 1945, a nawet wcześniejszego okresu, na zmiany zachodzące w obyczajowości i kulturze mieszkańców. Por.: Anna Kutrzeba-Pojnarowa, dz. cyt., s. 120. Można rzecz odnieść do głównych regionów jako analizę porównawczą, traktując nadal kraj jako całość i włączyć do tego wpływ Polaków za granicą. I tu mamy już ciekawe odniesienie.
Metoda stanowi nasze klasyczne emendatio, umożliwia porównywanie faktów i ukazanie większego spektrum analizowanej rzeczy oraz niweluje do minimum wskaźnik błędu czy wstawienia zdań i twierdzeń nieprawdziwych w treść każdej pracy. Upraszczając – chodzi nam o obiektywizm, rzetelność oraz prawdę.

Trudności w badaniu współczesnych obyczajów polskich: analiza porównawcza problemów przed przyczynkiem do pracy badawczej


Elementy składowe
Narracja w opisie musi zostać tak rozłożona, aby punktem wyjścia były zasadnicze metodologiczne pojęcia związane z obyczajem wśród Polaków.
Przez region rozumiemy ugrupowanie etnograficzne, terytorium, ludność i procesy regionalizacji. Wg. K. Zawistowicz-Adamskiej, region to ugrupowanie etnograficzne czyli kulturowe – charakterystyczne dla danej grupy ludzi, charakteryzującej się określonym zespołem cech kulturowych lub też znamiennie terytorium, ludność bądź procesy regionalizacji. Por.: K. Zawistowicz- Adamska, dz. cyt., s.43. W opisie problematyki uogólniającej pojęcie regionu za K. Zawistowicz-Adamską, przyjmujemy dwie teorie. Pierwsza z 1952 r. w ujęciu E. Jamesa: „Region to zgrupowanie zjawisk, które mają być istotne dla oddziaływujących wzajemnie na siebie procesów występujących na ziemi i które nadają poszczególnym miejscom cechy wyodrębniające” – w: E. James, Przyczynek do lepszego zrozumienia koncepcji regionu, [w:] „Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej” 1957, z. 3 – 4, IGPAN, s. 73. Druga z 1954 r. w ujęciu D. Whittleseya: „Region jest to obszar jakiejkolwiek wielkości, na którym istnieje zgodność stosunków przestrzennych między zjawiskami. Obszar taki jest wyznaczany na powierzchni ziemi na podstawie konkretnych kryteriów i jest pod względem tych kryteriów jednorodny. Przy tym region nie jest tylko jednorodny: cechuje go także wewnętrzna zwartość, która jest ustalona na podstawie zgodności powiązań między cechami zgrupowanymi” – w: D. Whittlesey, Pojęcie regionu i metoda regionalna, [w:] „Przegląd Zagraniczny Literatury Geograficznej”, dz. cyt., s. 101.
Można zatem Polskę uznać za region i przeprowadzić całościową analizę, wychodząc poza granicę państwowe i opisać zjawisko kulturowe, dotyczące Polaków i wskazać na czynniki determinujące.
W tej kwestii odwołać się należy także do ujęć zastosowanych w metodzie metanarracji i nauczania oraz prowadzenia badań na szczeblu regionalnym. Por. także.: S. Jóźwik, Nauczanie historii regionalnej metodami aktywnymi. „Wiadomości Historyczne” 2000 nr 2 – 3, s. 155 – 158.; I. Lewandowska, Nauczanie regionalne w szkole. Wskazówki bibliograficzne. „Wiadomości Historyczne” 2001 nr 2, s. 97 – 104.; A. Zielecki, Wiedza o regionie wprowadzeniem do edukacji historycznej. „Wiadomości Historyczne” 2000 nr 4, s. 205 – 212.; A. Zielecki, Regionalizm w reformowanej szkole polskiej. „Wiadomości Historyczne” 2001 nr 2, s. 82 – 96. Por. także: Metodologiczne i dydaktyczne problemy historii regionalnej. Zbiór rozpraw i artykułów pod redakcją Józefa Półćwiartka i Alojzego Zieleckiego, Rzeszów 1977.; K. Moszczyński, Człowiek. Wstęp do etnografii powszechnej i etnologii, Wrocław 1958.; J. St. Bystroń, Etnografia Polski, Warszawa 1947. 
Ważny będzie także opis różnych etapowo modeli obyczajowości w aspekcie badań. Ukazuje to społeczność i zachowania związane z codziennością, filozofią życiową. Wkraczamy w sferę życia codziennego, zwyczaje erotyczne, instytucję rodziny. Na marginesie, zaznaczmy że historia erotyki cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Zdaniem Autora, tak jak w przypadku Grecji czy Rzymu starożytnego, nie da się zrozumieć i ująć w pełne ramy życia codziennego bez odwołania się do tych treści. Por.: C. Bishop, dz. cyt., s. 6 – 7; 78 – 102; a także przykład dobrej dokumentacji naukowej z zakresu opisywanej tematyki: s. 160 – 170. oraz Z. Lew- Starowicz, Seks w kulturach świata, Ossolineum, Warszawa 1987, s. 7 – 22; s. 60 – 96; s. 180 – 196.
Na podstawie badań ludoznawczych i technik eksperymentalnych, ustalić można rządzące w społeczeństwie polskim kodeksy społeczne, zwyczaje Polaków uwarunkowane aspektami i dziedzinami życia, nie poruszonymi dotychczas przez literaturę przedmiotu.
Rzecz jasna, niezbędny jest też dokładniejszy opis obyczajów i ich przejawów funkcjonowania na wielu płaszczyznach ludzkiego życia, z uwzględnieniem roku obrzędowego w danej religii – z tym, że przyjmujemy katolików, gdyż w Polsce będzie to grupa dominująca.
Ważnym jest ukazanie mechanizmu tradycji i jej roli w czasach globalizacji i procesów „zmiany ustrojowej”.

Globalne podsumowanie
Najważniejsze jest ustosunkowanie się do wydarzeń obecnej doby, w szerokim zakresie ich rozumienia z ujęciem możliwie największego spektrum spraw oddziałujących na Polaków. Najbardziej właściwym pojęciem, ciągle pojawiającym się w mediach i dostępnej prasie i dyskusjach różnych osób jest globalizacja. W analizie uwzględnić należy, w globalnej strukturze, płaszczyznę kraju z jego całą kompozycją, sposób przetwarzania informacji oraz tendencje zarysowujące się, a mające bezpośrednią przyczynę w omawianym procesie ogólnoświatowym.
Poza obserwacją pozwoli to w analizie tego węzłowego problemu współczesnego świata wytworzyć historyczny obraz stosunków i relacji.
Por.: R. Bartkowiak, Rozwój ludności świata i prawa nim rządzące, Warszawa 2001.; Z. Bauman, Globalizacja i co z tego dla ludzi wynika, Warszawa 2000.; A. Bąkiewicz (red. wyd. zb.), Gospodarka i społeczeństwo w dobie globalizacji, Warszawa 2000.; A. Budnikowski, Globalizacja a integracja, Warszawa 2000.; W. J. Cynarski, Proces globalizacji: Dialog kultur czy konflikt wartości, Rzeszów 2002.; S. P. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, Warszawa 1997.; M. Kempy, G. Woroniecka, Religia i kultura w globalizującym się świecie, Kraków 1999.; A. Z. Makowiecki, G. Szwat-Gybłowska (red. wyd. zb.), Kultura, język, komunikacja: problemy globalizacji i kultur narodowych, Warszawa 2001.; J. Osiński (red. wyd. zb.), Globalna gospodarka – lokalne społeczeństwa: świat na progu XXI wieku, Warszawa 2001.



Reakcje:

0 komentarze:

Post a Comment

Polecamy

Labels

"Goryle we mgle" (1) 1939 r. (1) 500 plus (2) Abraham (1) Abraham Joshua Heschel (1) Adam (1) Adam Mickiewicz (1) Adolf Hitler (2) afery (1) Afryka (1) Agatka (2) agent (1) akcyza (1) aktywność (1) Al-Imran (1) Alela (1) alkohol (2) alkoholizm (1) Ameryka (1) Ameryka Południowa (1) amok (1) anal (2) analiza (1) anecdote (1) angel (3) angels (1) Anglia (1) Aniela Dulska (1) anioł (27) anioł stróż (1) aniołowie (2) Anne Applebaum (2) Anton Szandor LaVey (8) antyk (1) aplikacje (1) Apokalipsa (5) Arabowie (1) Arakad (1) area (1) Armagedon (3) Armia Ludowa (2) Armillaria mellea (1) Aron ha-kodesz (1) artworks (1) aszera (1) atak energetyczny (1) atak psychiczny (1) Augustyn (2) Autumn (5) autumnal weather (2) awareness raising (1) Babel (1) Babilon (1) Baltic (1) Baltic Sea (1) bastion (1) beauty flowers (6) beauty plants (4) begonia (1) Beliar (1) bell (1) Belzebuba (1) Bereza Kartuska (1) bestseller (1) bezrobocie (2) bezrobotny (2) Biblia (27) Biblia Szatana (8) biblioteki (1) bigos (1) Birobidżan (1) biuro (1) bladder (1) Bliski Wschód (1) bliskość (1) Blok Wschodni (1) Bóg (5) ból dupy (1) bóle rodzącej (1) Bolivar Belicosos Finos (1) book (2) brak kontroli (1) Brama Erebu (1) Bruksela (2) buchanie (1) building (1) buildings (1) burdel (1) całun (1) cathedral (1) cele (1) celebracja (2) Chawa (1) cherub (1) choroba (1) chrześcijaństwo (6) church (2) cierpienie (1) cieśla (1) city (3) clapper (1) clean (1) coaching (2) collegium funeraticia (1) colorful (1) columbarium (1) Columbus Day (1) communist (1) contest (1) context (1) cooled (1) cooperates (1) country (2) Creator (1) curriculum vitae (1) cv (2) ćwiczenie (1) cygaro (1) cykl życia (1) cymbały (1) cytaty (1) cywilizacja (1) czar (1) czasy przełomu (1) Czechy (1) człowiek (26) czyściec (1) Dadźbog (1) dam (1) Dąmbscy (1) damska pupa (1) dandelion (1) Dawne dzieje Izraela (1) death (1) demokracja (1) demon (5) demony (2) diabeł (2) dialog (1) dialogue (1) Diana Fossey (1) diatryba (1) dildo (2) Dni Miasta (1) dobro (2) doktryna (3) dokumenty (3) dokumenty aplikacyjne (3) dom (1) Donald J. Trump (1) Donald Tusk (1) Donatan Tursek (3) draczka (1) draka (1) druga Irlandia (1) druk (1) Dubieniecki (12) dupa (1) dust (1) dusza (1) Dżebel el Akra (1) Dziady (1) dzieci (1) dziecko (1) dziedzictwo (9) dziedziczenie (1) dzieje (1) dzieje aniołów (1) dzieło (1) Dzień Sądu (1) Echinopsis (1) echinus (1) Eden (2) edukacja (1) egzorcyzm (1) Eisenbach Artur (1) eksperyment (1) ekstremum (1) El (3) el sebaot (2) elity (1) elity polskie (3) emanacja (1) emancypacja (1) emancypacja Żydów (1) emendatio (1) emeryt (1) emigracja (1) En Gedi (1) endemita (1) environmentalist (1) Er (1) Erem (7) Eremita (2) erotyka (1) erotyzm (1) Etemenanki (1) etnografia (1) Europa (2) Ewa (1) factory (1) fejk (1) fekalia (1) Feralia (1) feudalizm (2) field (1) filozofia (2) flower (5) flowers (6) folwark (1) fragment (41) fragment satyry (13) fragment tekstu (9) franciszkanie (1) from over the Baltic Sea (1) Fryderyk Engels (2) fuckingroom (1) fuksja (1) fundamentalizm (1) funkcje (1) Gabriel Amorth (1) galeria (5) gallery (20) garden (4) gardening (2) Gdańsk (1) gej (1) geje (1) geniusz (1) geszeft (1) Giżycko (1) Glenlivelt (1) głód (1) God (2) gofry (1) gołąbki (1) gorszy sort (1) goryl (1) gospodarka (1) gossip (1) gra (1) grasses (1) grassland (2) green (1) green pea (1) green plants (1) ground (1) grupa (1) grzech (2) grzyby (1) grzyby jadalne (1) GS (1) Gubałówka (1) gwarancje (1) heaven (1) Hebrew (1) herbata (1) heretyk (1) Heritage (2) historia (9) historyk (1) hiszpańska inkwizycja (1) home (1) homocentryzm (1) homoseksualizm (2) human (1) idea (1) ideologia (1) IHWH (1) II RP (1) III RP (1) III Rzesza (2) in the garden (3) Inbal (4) Indie (1) informacje (1) inhumacja (1) Innocenty IV (1) instrument muzyczny (1) interview (1) intryga (1) Ireland (1) Irelannd (1) Irlandia (2) irrigates (1) islam (1) istnienie (1) Izrael (4) Jakub (1) Jarosław Dumanowski (1) jebitnie (1) Jeruzalem (1) Jerzy Krasiulec (1) jesień (1) Jeszurun (1) jezioro Czos (1) Jezus (4) Jezus z Nazaretu (1) Josef Stalin (2) Joseph Smith (1) Joshue ben Qorch (1) Józef (1) Józef Flawiusz (1) Józef Maciejowik (1) Józef Stalin (2) Józef Topolski (1) judaizm (2) junona (1) kaczka (1) kaczka z kaszą (1) Kaczkoduk (44) Kaczkoduk przejmuje ster! (46) kaktus (1) Kalifornia (1) Kanaan (1) Kapitał (3) kapitalizm (2) kapłan (1) kapusta (1) kara (1) kardamon (1) kariera (1) Karl Popper (1) Karol Marks (5) Karta praw podstawowych (1) Kartezjusz (1) katolicyzm (1) kawa (1) Kętrzyn (1) kettle (1) kibuc (1) kiełbasa (1) kiełbasa mazurska (1) kiermasy (1) kłamstwo (3) klątwa (1) kluski (1) knowledge (1) kobieta (1) kochanka (1) komedia (5) komuniści (4) Komunistyczna Partia Chin (1) komunizm (7) konflikty (2) koniunktura (1) Konopnicka (1) Konstytucja (1) kopiec (1) kopiec Czerniakowski (1) kopiec Kościuszki (1) kopiec Unii Lubeskiej (1) korale (1) Koran (2) kormoran (1) kornik (1) kościół (6) Kościół katolicki (1) kot (1) kpina (1) kradzież (1) kraj (1) krajobraz (1) Kraków (1) kremacja (1) Kresy (1) krew (1) krokusy (1) Król Dawid (1) kropla (1) krótka forma (5) Krutyń (1) Krutynia (1) Krzysztof Jackuń (1) Krzysztof Kolumb (1) krzywda (1) książka (27) książki (1) Księga Aniołów (4) Księga Dżungli (1) Księga Henocha (3) Księga Hioba (1) Księga Izajasza (2) Księga Mormona (1) Księga Razjela (1) Księga Rodzaju (6) Księga Wyjścia (2) Księga Życia (2) księgi (1) kuchnia (5) kuchnia regionalna (3) kuksiołki (1) kuksiołki mazurskie (1) kulinaria (6) kult (1) kultura (4) kura z grzybami (1) kurczak (1) kurczak w śmietanie (1) kusiciel (1) kuszenie (1) Kuta (1) kwiaty (3) lake (1) land (1) landscape (4) las (1) leaf (1) leaves (1) leczenie (1) lek (1) Lemuria (1) leninizm (1) lesbijka (2) Lew Trocki (1) lewak (2) lewita (1) licytacja (1) Lilit (1) list czytelnika (1) list motywacyjny (2) literatura (5) local government (1) łodyga (1) łodyga przeciwieństw (1) lokalnie (1) Londyn (1) los (2) loża (1) Lucanus (1) Lucyfer (2) lucyferianizm (1) Ludowe Wojsko Polskie (1) Ludwik Krzywicki (1) ludzie (4) ludzkość (1) Lwów (1) Łysoczoły (1) magia (2) magnateria (1) mały człowiek (1) małżeństwo (1) manes (1) manufaktura (1) Marco Tosatti (1) Maria Magdalena (1) marksizm (2) Maryja (2) masoni (1) masturbacja (1) Masuria (11) materializm historyczny (6) Matylda (2) mauzoleum (1) Mazury (8) meadow (3) mean (1) Mela (1) Metamorfozy (1) mężczyzna (1) miasto (1) mięso (3) mieszkanie (1) Mikołajki (1) miłość (3) młodzież (1) Mojżesz (1) monster (1) monument (1) Mora (2) moralność (1) mord (2) mormoni (1) Morze Bałtyckie (1) możliwości (1) Mrągowo (5) mur berliński (1) mushrooms (1) muzułmanin (1) N (1) Nabrod (1) Nabuchodonozor II (1) należna pomoc (1) name (1) Nana (2) narkotyki (1) natarcie (1) NATO (1) natural environment (1) nature (5) nature gallery (9) nature monuments (1) neighborhood (1) Nemrod (1) Niebo (4) niepodległość (1) niewolnictwo (1) Nimrod (1) Noe (1) November (1) Nowe Jeruzalem (1) Nowoczesna (1) Nowy Testament (1) o książkach (3) obchody (2) obrzęd (2) obyczaje (5) ochrona dzieci (1) ochrona praw (1) odkrycia geograficzne (1) Ofelia Tasiemiec (2) ogród (1) ojciec (1) okres starożytny (1) określenie (1) old city (1) Olsztyn (2) Onan (1) onanizm (1) opętanie (1) opieńka miodowa (1) opinia (1) opinion (1) opis literacki (1) opowiadanie (4) orientacja seksualna (2) ORMO (1) Orwell (1) outflow (1) owczarek podhalański (2) owczarek z Tatr (2) Owidiusz (1) padlina (1) Pan (1) Pan Zastępów (4) państwo (1) Państwo Islamskie (1) Państwo Środka (1) Państwo Żydowskie (1) papież (1) Park Słowackiego (1) Paryż (1) pentagram (1) Penuel (1) PESEL (1) pętla (1) photo (13) photography (11) piasek (1) picie (1) picture (6) pictures (3) piekielna diatryba (1) piekło (1) pieniądze (1) pieprznik (1) Pierwsza wojna w niebie: Dziedzictwo (25) pies (1) piosenka (1) pipe (1) PiS (2) Pius XII (1) place (3) places (2) plan (1) plants (5) Platon (1) płeć (1) PO (2) pochówek (2) podniecenie (1) poezja (3) pogrzeb (2) pogrzeb kawalera (1) pogrzeb panny (1) pojęcie (1) pokój do seksu (1) Polacy (1) Polak (1) Poland (4) Polgar (2) polish people (1) political fiction (2) politicians (1) polityka (3) Polska (13) Polska Partia Robotnicza (1) polski pies górski (1) pomoc (1) pomoc rodzinie (1) pomoc społeczna (3) porady (6) porzucenie (1) poszukiwanie pracy (1) potop (1) potrawa (1) potrawy (3) potrawy z mięsa (1) powieść (21) powieść satyryczna (32) powstanie warszawskie (1) pozór (2) praca (1) pragnienie (1) prawa (1) prawa mniejszości (1) prawa podstawowe (1) prawda (5) prawda o aniołach (1) prawo (2) prawodawca (1) prezes (1) PRL (9) próbka tekstu (1) problemy (1) profanum (1) proroctwa (1) proroctwo (2) Proroctwo trzech (1) Prorok (1) prosaic form (1) prostytucja (2) Protais Zigiranyirazo (1) proza (2) przekleństwo (3) przemiany (2) Przemilczeć Armagedon (13) przepis (2) przepowiednia (1) przyjaciel (1) przyjaźń (1) przypis (1) przyprawy (1) przyroda (1) Publiusz Ovidius Naso (1) Pułkownik (3) pupa (1) PZPR (1) rain (1) raining (1) raróg (1) realny socjalizm (3) recensio (1) recenzja (5) recenzja historyczna (1) recenzja literacka (2) recenzje (5) recenzje literackie (5) refleksja (3) refleksje (3) reformy (2) region (1) reguła (1) Reichskonkordat (1) relacje (1) religia (16) Rewolucja Październikowa (1) rezydencja Pułkownika (1) Richard Elliot (1) RIP (1) rody polski (1) rodzina (4) rok obrzędowy (1) Ron Howard (1) rose (3) roses (1) Rosja (6) rośliny (2) rośliny gruboszowate (1) rosół (1) róża (1) Róża Luksemburg (1) Rozdział pierwszy (1) rozstanie (1) rozważania (2) rozwieracz (1) Rudyard Kipling (2) Rumunia (1) Russia (1) Russia Federation (1) Rwanda (1) Rydz (1) rytuał (1) rząd londyński (1) rządy (1) Rzym (1) sacrum (1) sądy (1) saga (1) saga aniołów (1) sakiewka (1) Sansenoj (1) Sapon (1) sarkazm (1) satanizm (8) satyra (49) satyra polityczna (19) Sea (1) sędziowie (1) SEEiK (64) seeik.pl (82) sekretarka (1) seks (5) seks analny (2) seksualność (2) Semangelof (1) Senoj (1) Seria: Prowincjonalna (1) Set (2) sex (2) sex na świecie (1) sheep-dog (2) short text (2) siekiera (1) siły natury (1) Singing in the Rain (1) sintoizm (1) skuteczność (1) skutki (1) SLD (2) Śledź (1) slogans (1) Słowacja (1) Słowianie (1) sługa (1) sługus (1) śmierć (4) śmieszność (2) śmieszny tekst (6) socjal (1) socjalizm (3) Solidarność (1) solidaruch (1) Sophie Neveu (1) społeczeństwo (2) społeczność (2) sprzedaż (1) sraczka (1) środki alkoholowe (1) środowisko (1) Stanisław Gruszczyński (1) starożytność (1) Stary Testament (2) Stasiu Bułka (1) state (1) state farm (1) stawki (1) ster (1) sterowanie (1) store shelves (1) stories (1) stosunek (1) stosunki (1) STTL (1) Stwórca (13) stworzenie (2) styl jebitny (1) succulentus (1) sukces (1) sukulenty (1) surowce (1) Swaróg (1) sweet flowers (4) świat (2) Świat Książki (1) światy (1) święta (1) Święta Inkwizycja (2) święto (1) święty (1) świnia (2) symbol (3) synkretyzm (1) system (3) szacunek (1) szanse (1) szatan (13) szatański (1) Szczachy Dolne (1) Szema (1) Szeol (2) Szinear (1) Szkocja (1) szkolenia (1) szlachta (1) sztuka (1) Sztuka kochania (2) sztuka miłości (1) sztuka pisana (1) Szua (1) szwadrony śmierci (1) Takie sobie bajeczki (1) Talmud (1) Tamar (1) Tatra (1) technika (2) tekst (1) terapia (1) The Fall (2) The First War in Heaven (2) The Jews (1) The Ten Sfirot (1) The Zohar (1) toga (1) toilet paper (1) tolerance (1) tolerancja (1) Tom Hanks (1) tomatoes (1) town (3) tradycja (10) tragedia (1) translate (1) travel (3) trees (2) Tron (1) trudności (1) trunek (1) trylogia (1) trylogia aniołów (6) Turcja (1) twórczość (1) ubój (1) uchodźcy (1) ucieczka z kraju (1) uczciwość (1) UE (4) upadek (1) UPaP (30) upap.eu (29) Urel (1) Urgal (1) urok (1) urzędy pracy (1) USA (2) utwór (4) utwory poetyckie (3) uzależnienia (1) Uziel (12) Uziel Mora (4) uzielmora.eu (3) view (3) vinegar (1) wafelnica (1) wafle (1) walk (1) walka (1) wampir (1) wampiryzm (1) war (1) Warchołów (1) Warszawa (2) wartości (1) waterfall (1) Watykan (2) węzeł (1) wiara (5) wibrator (2) widzenie (1) wiek XIX (1) wieprzowina (1) wiersz (4) wiersze (3) wierszyk (2) wieża (1) wieża Babel (2) Wikingowie (1) Wiocha (2) Wiocha. Powieść jebitna (5) Wiosna (1) władza (1) władza ludowa (1) władztwo (1) Włodzimierz Lenin (1) Wojciech Jaruzelski (1) wojna (2) wojna w niebie (2) wolność (1) woods (2) world (1) wota (1) wróg (1) wsparcie państwa (1) wstęp (6) wszechrzecz (2) www.materializmhistoryczny.com (3) wycinka (1) wydanie (1) wyjazd za granicę (1) wykluczenie (1) wykluczenie społeczne (1) wyuzdany seks (1) wywiad (1) wyzwolenie Warszawy (1) z autorem o książce (1) z życia wzięte (1) zabawa (1) zabawy erotyczne (1) zabory (1) zachowanie (1) Zagraniczna depesza (1) zagrożenia (1) Zakopane (2) żałomsza (1) zaloty (1) zapowiedź (1) zarobek (1) zarobki (2) zasady (1) zasiłek (1) zastęp (1) zatrudnienie (1) zawód (1) zdjęcia (4) zgoda społeczna (1) Ziemia (4) ziemie polskie (1) ziemniaki (2) ziggurat (1) zioła (1) Zion (1) zła wróżba (1) zło (4) złorzeczenie (2) zły (1) Zoefel (1) ZSRR (11) zupa fasolowa (1) zupa grochowa (1) zupa z dyni (1) zupa ziemniaczana (1) związek (1) zwierzęta (3) życie (2) życiorys (1) Żydzi (4) żywa legenda (1)